top of page
Szukaj

Pamięci hrabiego Hochberga (z programu Śląskich Festiwali Muzycznych z 1928 roku)

4 godziny temu
3 minut(y) czytania

1 grudnia spotykamy się w Szczawnie-Zdroju,, aby zaśpiewać wieczór pieśni ku czci Bolka von Hochberga. W tej miejscowości zmarł on dokładnie tego dnia przed 100 laty. Z programu Śląskich Festiwali Muzycznych z 1928 roku odczytamy następujące wspomnienie.


(Przekład zmodernizowanego artykułu wspomnieniowego z programu 20. Śląskiego Festiwalu Muzycznego w Görlitz, 30 maja – 3 czerwca 1928)


Hans Heinrich XIV Bolko hrabia von Hochberg urodził się 23 stycznia 1843 roku na zamku Fürstenstein na Śląsku jako syn księcia von Pleß. Po ukończeniu gimnazjum im. Marii Magdaleny we Wrocławiu oraz studiach prawniczych w Bonn i Berlinie w 1867 roku wstąpił do służby dyplomatycznej. Po krótkim czasie opuścił ją jednak, aby na swoim zamku Rohnstock (położonym między Jaworem a Bolkowem) całkowicie poświęcić się muzycznym pasjom.Już jako młody człowiek napisał swoje pierwsze dzieło dramatyczno-muzyczne: singspiel Claudine von Villa bella według Goethego, którego prapremiera odbyła się w 1864 roku w Schwerinie. Następnie powstała trzyaktowa opera romantyczna Die Falkensteiner (1876 w Hanowerze), którą później przerobił pod tytułem Der Wärwolf (1881 w Dreźnie). W kolejnych latach hrabia Hochberg coraz bardziej skupiał się na pieśniach i kompozycjach instrumentalnych; jego utwory ukazywały się pod pseudonimem J. H. Franz. Szczególnie warto wymienić trzy symfonie (C-dur, E-dur i F-dur), dwa tria, trzy kwartety oraz koncert fortepianowy. Wiele z tych kompozycji pojawiało się w programach Śląskich Festiwali Muzycznych.Dla jego rodaków i współczesnych o wiele ważniejsze było jednak to, że hrabia oprócz działalności kompozytorskiej był prawdziwym miłośnikiem muzyki i człowiekiem o silnym poczuciu społecznym. Podczas studiów w zachodnich Niemczech poznał kwitnące od ponad pięćdziesięciu lat Dolnoreńskie Festiwale Muzyczne i postanowił przenieść podobne imprezy do swojej rodzinnej prowincji – Śląska. Dzięki własnej sile woli i ofiarnej inwestycji znacznych środków finansowych udało mu się zrealizować to dzieło: 1. Śląski Festiwal Muzyczny odbył się w 1876 roku w Jeleniej Górze (Hirschberg), 2. – w następnym roku we Wrocławiu. W 1878 i 1880 roku odbyły się 3. i 4. w Görlitz; następnie na zmianę we Wrocławiu (1881, 1884 i 1887) i w Görlitz (1883 i 1886), aż od 10. festiwalu (1889) wszystkie kolejne odbywały się w Görlitz – większym mieście prowincjonalnym, które okazało się bardziej odpowiednie niż stolica prowincji.Gdy w 1886/87 roku hrabia Hochberg został mianowany generalnym intendentem Królewskich Teatrów w Berlinie, obawiano się, że porzuci rozpoczęte dzieło. Jednak jego słowa, które w tamtym roku napisał do zaniepokojonego jeleniogórskiego miłośnika muzyki – „Śląskie Festiwale Muzyczne dopiero teraz, jak sądzę, naprawdę zaczną rozkwitać” – spełniły się. Dzięki wielkiej uprzejmości, która go zawsze cechowała, udało mu się pozyskać Królewską Kapelę Berlińską do udziału w festiwalach, podnosząc tym samym poziom artystyczny na nieosiągalny wcześniej poziom. Jak bardzo kapela była przywiązana do swojego dawnego zwierzchnika, pokazało to, że pozostała mu wierna nawet po jego rezygnacji z berlińskiego stanowiska w 1902/03 roku.Na tym zasługi hrabiego Hochberga dla śląskiego życia muzycznego się nie kończyły. Nie tylko zapewniał liczne artystyczne przeżycia, lecz także pomógł stworzyć przestrzeń, która dziś stanowi oprawę wszystkich większych wydarzeń muzycznych: Stadthalle. Już starą salę festiwalową nabyto dzięki jego hojności. Choć była to jedynie skromna drewniana konstrukcja, przez dziesięciolecia spełniała swoje zadanie i wiele pięknych festiwali się w niej odbyło. Gdy pojawił się plan budowy nowej sali, hrabia Hochberg uzyskał pozwolenie na loterię, której dochód w wysokości 300 000 marek przekazano miastu jako kapitał początkowy na budowę. Gdy w październiku 1910 roku można było uroczyście otworzyć Stadthalle, miasto uhonorowało zasłużonego człowieka najwyższym odznaczeniem, jakim dysponowało: nadało mu tytuł honorowego obywatela Görlitz.Dziewiętnaście Śląskich Festiwali Muzycznych hrabia Hochberg mógł świętować jako protektor, z czego czternaście w Görlitz. Gdy 82-letni, jeszcze pełen sił starzec pod koniec ostatniego festiwalu (1925) wszedł na podium, aby podziękować wszystkim wykonawcom, cała publiczność jednogłośnie powstała, by z kolei podziękować twórcy Śląskich Festiwali Muzycznych za wszystko, co w ciągu półwiecza zrobił dla życia muzycznego. Gdy następnie zaczął słowami Hansa Sachsa: „Wam łatwo, mnie ciężko”, przez jego przemówienie przebijało ciche przeczucie, że może to być pożegnanie na zawsze. Jednak dobre zdrowie i świeżość umysłu hrabiego pozwalały jeszcze mieć nadzieję na radosne spotkanie w 1928 roku, i tak ze wszystkich stron rozbrzmiewało „Do zobaczenia za trzy lata!”.Stało się inaczej. 1 grudnia 1926 roku hrabia Hochberg w Bad Salzbrunn (Szczawno-Zdrój) zamknął oczy na zawsze. Przedstawiciele miasta i komitetu festiwalowego odprowadzili go na cmentarz w Rohnstock. Miasto Görlitz urządziło 12 grudnia w Stadthalle uroczystość żałobną ku czci swojego honorowego obywatela: po badenskim preludium i uwerturze Coriolan Beethovena nadburmistrz Snay wygłosił mowę wspomnieniową; następnie zabrzmiało Larghetto z E-dur symfonii zmarłego, a na końcu – aby chór również mógł oddać zmarłemu cześć – Benedictus z Missa solemnis Beethovena.Wszyscy dawni uczestnicy festiwali odczują zapewne smutek, gdy podczas nadchodzących dni festiwalowych nie zobaczą już na znanym miejscu w środkowej loży czcigodnego starca, który we wszystkich próbach i koncertach z partyturą w ręku był najuważniejszym słuchaczem. Miasto Görlitz będzie jednak zawsze troskliwie pielęgnować Śląskie Festiwale Muzyczne jako najcenniejsze dziedzictwo zmarłego.


Bolko Graf v. Hochberg, Portrait von H. von Angeli, © Peter Graf v. Hochberg, Fürst von Pless.
Bolko Graf v. Hochberg, Portrait von H. von Angeli, © Peter Graf v. Hochberg, Fürst von Pless.

 
 
 

Komentarze


Newsletter

Więcej kultury w życiu!

Danke für's Absenden!

Adres:

Augustastrasse 6, 02826 Görlitz, Deutschland

Telefon:

+49 (3581) 8778460

  • Facebook
  • Youtube
  • Instagram
  • X

© 2026 Ars Augusta e.V. . Erstellt von Eleni Triada Müller

bottom of page