Wspomnienie Bolka von Hochberga: 100 lat jego spuścizny
- Eleni Ioannidou
- 4 lut
- 6 minut(y) czytania
...i jak to wszystko się zaczęło w 2016 roku!
Dokładnie dziesięć lat temu, wraz z mężem Heinzem Müllerem, przeprowadziliśmy się do Görlitz. Miasto i jego położenie w sercu pięknego, dwunarodowego regionu natychmiast mnie urzekły. Zobaczyłam piękno miejskiego pejzażu, łagodne, romantyczne krajobrazy Górnych Łużyc i Śląska z ich zamkami, górami i uzdrowiskami przesiąkniętymi fascynującą historią, i dostrzegłam ogromny potencjał tego regionu. Miejsce to zdawało się drzemać, zapomniane i niezrozumiane przez wszystkich, a ja marzyłam o tym, by obudzić to śpiące miasto do renesansu. Symbolem mojej wizji była jedna budowla architektoniczna: ratusz, położony tuż na granicy polsko-niemieckiej. Monumentalny i piękny symbol minionej epoki, drzemał jak samo miasto, czekając na swoje przebudzenie. Urzekł mnie. Zaczęłam czytać o historii budynku, co doprowadziło mnie do spotkania z mężczyzną, który zaczął opowiadać mi historie z minionych dni.
Nazywał się Bolko von Hochberg. Mniej więcej w tym samym czasie zaczęły się kumulować zbiegi okoliczności i doświadczenia. Latem 2016 roku otrzymałem zaproszenie z zamku Fürstenstein. Mateusz Mykytyszyn, prezes Fundacji „Księżniczka Daisy z Pless”, organizował konkurs wokalny „Śpiewaj jak księżniczka Daisy” i zaprosił mnie do jury, mimo że ledwo się znaliśmy. Słynna Angielka Daisy, ostatnia pani zamku Fürstenstein, również była śpiewaczką, a Mateusz odkrył utwory, które śpiewała około 1920 roku – utwory Schuberta, Masseneta, Saint-Saënsa i Gounoda. Wpadł na genialny pomysł zaproszenia młodych śpiewaczek do wykonania tych utworów w konkursie. I tak to się wszystko zaczęło!
W 2017 roku odkryłem twórczość kompozytora Bolka – pokaźny zbiór jego pieśni, kwartetów, triów i symfonii. Później udostępniłem partytury muzykom, którzy ich poszukiwali, w tym Tomaszewskiemu, który niedawno nagrał je na płycie CD. Zebrałem utwory w zbiór i zacząłem szukać funduszy na ich prawykonanie. Szczęśliwym zbiegiem okoliczności Heinz miał doświadczenie w nagrywaniu dźwięku, prowadząc studio nagraniowe w Monachium w latach 80. i dysponując szeroką gamą wysokiej jakości mikrofonów i sprzętu z tamtej epoki. Ostatecznie pozyskaliśmy niezbędne fundusze od firmy profesora Stöckera, EUROIMMUN, która – cóż za osobliwy zbieg okoliczności – przypada na ten sam dzień urodzin co Bolko: urodził się 23 stycznia 1843 roku w zamku Fürstenstein. I właśnie w tym zamku, rodowej siedzibie rodu von Hochberg, zorganizowaliśmy pierwszy recital pieśni Bolka w 2018 roku, Europejskim Roku Dzielenia się Dziedzictwem. Recitalu można już posłuchać i pobrać bezpłatnie.
Powtórzyliśmy koncert w Bad Salzbrunn, gdzie Bolko zmarł w 1926 roku, i oczywiście w Görlitz, gdzie otrzymał honorowe obywatelstwo, w sali „Vino e Cultura”. Tam połączyliśmy koncert z wydarzeniem badającym potencjał reaktywacji Śląskich Festiwali Muzycznych, we współpracy z Wyższą Szkołą Zawodową Zittau/Görlitz i dr. Sławomirem Trycem. Obecna była pani Waltraut Simon (Fundacja Eriki Simon), która właśnie przybyła do Görlitz, a także pan Rauhut i Anne-Marie Franke. Ta ostatnia była wówczas rzecznikiem ds. kultury w regionie Śląska i wsparła wydanie broszury zawierającej naukową biografię Bolka i towarzyszącą jej płytę CD.
Ale to był dopiero początek!
Jak narodził się pomysł konkursu piosenki i jak został zrealizowany w 2021 roku.
Zrozumiałem, że Śląskie Festiwale Muzyczne były pierwotnie zjazdem stowarzyszeń śpiewaczych z całego Śląska. Powstały już w 1830 roku, w czasach, gdy śpiew i chóry były wszechobecne w Prusach. Ale dziś wszystko wygląda zupełnie inaczej. Chórów jest mniej, a śpiewanie w domu nie jest już tak popularne. Mimo to sztuka śpiewania przeżywa obecnie renesans na arenie międzynarodowej. W Berlinie i Heidelbergu, w Wiedniu i Holandii odbyło się kilka bardzo dobrych konkursów pieśniarskich, a wielu młodych śpiewaków wyraziło zainteresowanie udziałem.
Dziś jednak żyjemy w Europie, a internet łączy cały świat ponad granicami. Byłem pewien, że Bolko zgodzi się na mój pomysł zorganizowania międzynarodowego konkursu śpiewaczego w ratuszu, który zastąpiłby dawne Śląskie Festiwale Muzyczne. Dlatego pierwszą edycję zorganizowałem całkowicie samodzielnie. Szczególną inspiracją był dla mnie Konkurs im. Pauli Salomon Lindberg „Das Lied”, organizowany co trzy lata przez Berliński Uniwersytet Sztuk Pięknych. Dokładnie go przestudiowałem. Minęła setna rocznica rewolucji greckiej, bo 200 lat temu pieśni o Helladzie śpiewano w całej Europie. Dzień i noc badałem dziedzictwo kulturowe tej literatury pieśniarskiej i zebrałem bardzo dobry repertuar. Szukałem jury, otrzymałem odmowy od znanych osobistości, ale też wiele akceptacji, i stworzyłem stronę internetową. Wszystko miało być po polsku i niemiecku: jury, uczestnicy i miejsca koncertów.
Pandemia okazała się szczęśliwym zbiegiem okoliczności: wielu śpiewaków było bezrobotnych, a kiedy dowiedzieli się o konkursie, byli zachwyceni tą wspaniałą okazją: nauczenia się pieśni i odwiedzenia tego pięknego miasta wiosną. Pierwszy konkurs w 2022 roku zakończył się pełnym sukcesem. Teraz, cztery lata później, trzecia edycja Konkursu Pieśni im. Bolka von Hochberga jest tuż za rogiem. Zgodnie z moim planem odbędzie się w Görlitz i Jeleniej Górze, ponieważ Bolko z pewnością wspierałby kulturalne i gospodarcze więzi między Polską a Niemcami. To właśnie tam, w Jeleniej Górze, 150 lat temu po raz pierwszy zorganizował swoje Śląskie Festiwale Muzyczne. Ja również widzę w tym połączeniu i współpracy klucz do renesansu regionu. Razem osiągniemy wielkie rzeczy!
W tym roku projekt jest finansowany z dotacji UE. Budżet został wstępnie sfinansowany dzięki wsparciu mojego wspaniałego męża, Heinza Müllera, a 20-procentowy wkład ponownie wnosi pan Stöcker, obecny właściciel domu towarowego w Görlitz. Pierwsza runda konkursu odbędzie się w sobotę 30 maja w tym urzekająco pięknym zabytkowym budynku. Kolejny szczęśliwy zbieg okoliczności: firma August Förster buduje obecnie nowy fortepian koncertowy. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, muzycy będą mogli nawet zagrać na tym nowym instrumencie i poznać firmę z regionu o długiej tradycji. Dom towarowy zadeklarował wsparcie organizacji (serdeczne podziękowania!), a Ewangelicka Parafia Śródmiejska udostępniła nam kościół Matki Boskiej, znajdujący się tuż obok domu towarowego, jako salę prób. Każdy mieszkaniec i turysta Görlitz odwiedzi oba zabytki, które wypełnią się śpiewem młodych muzyków z całego świata. Wstęp wolny! Reinhard Seeliger będzie jurorem! Wraz z Alexandrem Schmalczem (Drezno), Ewą i Grzegorzem Biegasami (Katowice), Romy Donath (Budziszyn), Bartoszem Żurakowskim (Opel) i... René Pape, słynny bas drezdeński, również zasiądzie w jury 30 i 31 maja, zanim uda się do Berlina, by zaśpiewać „Don Carlosa”. Ten szczęśliwy zbieg okoliczności zawdzięczam drezdeńskiej reżyserce Amal Reich („Fastnachts-Lust im September im Apollo-Theater”), która zna gwiazdę osobiście.
Oprócz Euroregionu, który wspiera nas poprzez Fundusz Małych Projektów INTERREG Polska-Saksonia, szczególnie godne uwagi są nazwiska darczyńców trzech nagród:
Fundacja Eriki Simon i pani Waltraut Simon ufundowały pierwszą nagrodę (6000 euro), która będzie nosić nazwę „Nagroda Jadwigi”.
Druga nagroda (4000 euro) została ufundowana przez Sparkasse Oberlausitz-Niederschlesien, a
Trzecia nagroda (2000 euro) została ufundowana przez panią Annę-Matildę Fischer z Brunszwiku, krewną kompozytorki Anny Teichmüller. W dowód wdzięczności zmieniamy nazwę trzeciej nagrody na „Nagroda im. Anny Teichmüller”.
Otrzymaliśmy również darowizny od pani Fischer, pana Klausa-Dietera Mendego, pana Wolfganga Möllera i Gabriele Jokiel. Otrzymaliśmy również ogromne wsparcie ze strony polskiej, na przykład od Pani Aleksandry z Klubu Melonanów w Jeleniej Górze, która skontaktowała nas z dyrektorem Filharmonii Jeleniogórskiej. Pan Wroniszewski hojnie udostępnił nam obie sale Filharmonii. Partnerstwo z Filharmonią Dolnośląską jest idealne, ponieważ to właśnie tam Bolko von Hochberg zorganizował 150 lat temu pierwszy Śląski Festiwal Muzyczny!
Szkoła Muzyczna im. Adama Hillera w Görlitz oraz Szkoła Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Jeleniej Górze również są partnerami i zapewniają sale prób muzykom przyjeżdżającym do Görlitz i Jeleniej Góry z całego świata.
Tworzymy krąg przyjaźni polsko-niemieckiej i serdecznie zapraszamy do przyłączenia się do nas.
Ale to wszystko nie byłoby kompletne bez Was, mieszkańców Görlitz i Jeleniej Góry, którzy będziecie świętować z nami ten festiwal i te dwie rocznice. W tym celu tworzymy Koło Przyjaciół „Bolko von Hochberg” – serdecznie zapraszamy wszystkich przyjaciół kultury, polsko-niemieckiego porozumienia i naszego pięknego regionu. Udział jest oczywiście całkowicie dobrowolny: wystarczy, że przyniesiecie ze sobą entuzjazm do regularnych spotkań i dyskusji o przyszłości regionu i naszej przyjaźni, przy pięknej muzyce.
Pierwsze spotkania odbędą się w tym roku w trzech terminach:
21 maja o godz. 17:00 (do 20:00): Uroczyste otwarcie i koncert laureatek nagrody z 2024 roku, Sarah Gilford i Ewy Danilewskiej. Z przyjemnością pomożemy Państwu w organizacji podróży i, w razie potrzeby, noclegu w Jeleniej Górze.
30 maja publiczność, jury i muzycy zostaną powitani w domu towarowym w Görlitz, po czym rozpocznie się konkurs. Pierwsza runda potrwa trzy dni (sobota, 30 maja, niedziela, 31 maja i poniedziałek, 1 czerwca, w godzinach 11:00-19:00, z przerwą obiadową od 14:00 do 15:00 i przerwą kawową od 17:00 do 17:30). Pierwszego dnia Przyjaciele Bolka zostaną zaproszeni na kolację z muzykami i jury (początek o 19:00).
Półfinały odbędą się w Jeleniej Górze 3 czerwca (od 10:30 do 19:30). Obecność nie jest obowiązkowa.
Na koniec, 4 czerwca, Przyjaciele Bolka spotkają się w Jeleniej Górze na finale i ceremonii wręczenia nagród. Zachęcamy Przyjaciół Bolka do głosowania na swój ulubiony duet. Zwycięzca Nagrody Publiczności zostanie zaproszony na występ w 2027 roku.
Konkurs będzie kontynuowany 4 czerwca. Chętnie odpowiem na wszelkie pytania dotyczące członkostwa. Wystarczy wysłać do mnie e-mail (arsaugusta@gmail.com) lub zadzwonić (+49 3581 8778460). Obecnie rezerwujemy pokoje w Jeleniej Górze (cena 50-60 euro za pokój), dlatego bylibyśmy wdzięczni, gdybyście Państwo poinformowali nas z Görlitz, czy chcielibyście tam zostać. W Görlitz współpracujemy z Park Hotel, oferując zniżki.
Dziękujemy i życzymy wspaniałego lutego!
Eleni Müller
Görlitz, luty 2026
Komentarze